Ayak iç kısmında, özellikle ayakkabı giyerken veya uzun süre ayakta kalındığında ortaya çıkan ağrı her zaman basit bir yorgunluk olmayabilir. Ayak bileği ve ayak yapısında bulunan bazı anatomik farklılıklar, zaman zaman günlük yaşamı etkileyen ağrı ve hassasiyetlere neden olabilir. Bu yapılardan biri de aksesuar naviküler kemiktir.

Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Gökhan Karademir ile aksesuar naviküler kemiğin ne olduğu, hangi şikâyetlere yol açabileceği ve hangi durumlarda tedavi gerektirdiği üzerine konuştuk.

Aksesuar naviküler kemik nedir?

Aksesuar naviküler kemik, ayakta bulunan naviküler kemiğin iç tarafında yer alan, doğuştan gelen ek bir kemik yapıdır. Her insanda bulunmaz ve çoğu kişide herhangi bir şikâyete neden olmadan yaşam boyunca fark edilmeden kalabilir.

Doç. Dr. Gökhan Karademir, bu yapının tek başına bir hastalık olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekerek şöyle açıklıyor:

“Aksesuar naviküler kemik, aslında ayak anatomisinin bir varyasyonudur. Önemli olan bu yapının kişide ağrıya, hassasiyete veya ayak fonksiyonlarında probleme neden olup olmadığıdır.”

Özellikle ayak iç kısmında belirgin bir kemik çıkıntısı bulunan kişilerde bu yapı fark edilebilir. Bazı hastalarda ise şikâyetler spor, uzun süre ayakta kalma veya ayağa binen yükün artması sonrasında ortaya çıkabilir.

Hangi şikâyetlere neden olabilir?

Aksesuar naviküler kemiği bulunan herkesin ağrı yaşaması beklenmez. Ancak yapı çevresindeki dokuların zorlanması veya bölgedeki basıncın artması sonucunda çeşitli şikâyetler ortaya çıkabilir.

En sık karşılaşılan belirtiler arasında şunlar yer alır:

• Ayak iç kısmında ağrı
• Kemik çıkıntısı üzerinde hassasiyet
• Ayakkabı giyerken rahatsızlık
• Uzun süre ayakta kaldıktan sonra artan ağrı
• Spor sırasında veya sonrasında hassasiyet
• Ayak iç kısmında şişlik
• Aktiviteyle birlikte artan bölgesel ağrı

Özellikle ayakkabının temas ettiği bölgede belirgin hassasiyet oluşması hastaların günlük yaşamını zorlaştırabilir.

Ağrı neden ortaya çıkıyor?

Peki, daha önce herhangi bir şikâyete neden olmayan aksesuar naviküler kemik neden sonradan ağrımaya başlayabilir?

Doç. Dr. Karademir’e göre bunun birden fazla nedeni olabilir. Spor aktivitesinde artış, ayağa binen yükün değişmesi, travma veya bölgedeki tendon ve yumuşak dokuların zorlanması şikâyetlerin başlamasında rol oynayabilir.

Aksesuar naviküler kemik, tibialis posterior tendonu ile anatomik olarak ilişkili olduğundan, bu bölgedeki tendonun zorlanması da ağrının ortaya çıkmasına katkıda bulunabilir.

“Burada yalnızca kemiğin kendisine bakmak yeterli değil,” diyen Doç. Dr. Karademir, sözlerini şöyle sürdürüyor:

“Hastanın ayak yapısı, basış şekli, tendonların durumu ve ağrının hangi hareketlerle ortaya çıktığı birlikte değerlendirilmelidir.”

Aksesuar naviküler kemik kimlerde daha fazla sorun oluşturabilir?

Aksesuar naviküler kemik doğuştan gelen bir yapı olduğu için belirli bir yaşta ortaya çıkan bir oluşum değildir. Ancak çocukluk ve ergenlik döneminde, fiziksel aktivitenin artmasıyla birlikte şikâyetler daha belirgin hale gelebilir.

Özellikle spor yapan kişilerde tekrarlayan yüklenmeler bölgedeki hassasiyeti artırabilir. Bunun yanında uzun süre ayakta kalmayı gerektiren günlük aktiviteler de ağrının ortaya çıkmasına neden olabilir.

Ayak yapısındaki farklılıklar ve basış özellikleri de değerlendirmede önem taşır.

Tanı nasıl konulur?

Aksesuar naviküler kemik şüphesinde öncelikle hastanın şikâyetleri ve fizik muayene değerlendirilir. Ayak iç kısmındaki hassasiyetin yeri, kemik çıkıntısının durumu, ayak hareketleri ve tendon fonksiyonları incelenebilir.

Görüntüleme yöntemleri de tanı sürecinin önemli bir parçası olabilir. Özellikle röntgen, aksesuar naviküler kemiğin anatomik yapısının değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Bazı hastalarda ise yumuşak dokuların, tendonların veya eşlik eden problemlerin daha ayrıntılı incelenmesi amacıyla farklı görüntüleme yöntemlerine ihtiyaç duyulabilir.

Doç. Dr. Gökhan Karademir, görüntüleme sonucunun tek başına değerlendirilmemesi gerektiğini belirtiyor:

“Görüntülemede aksesuar naviküler kemiğin görülmesi, mutlaka bunun ağrının nedeni olduğu anlamına gelmez. Görüntüleme bulgularını hastanın şikâyetleri ve muayene bulgularıyla birlikte değerlendirmek gerekir.”

Her aksesuar naviküler kemik tedavi edilir mi?

Bu noktada hastaların en çok merak ettiği konulardan biri de tedavinin gerekli olup olmadığıdır.

Cevap oldukça net: Hayır.

Ağrıya veya fonksiyon kaybına neden olmayan aksesuar naviküler kemik için herhangi bir tedavi gerekmeyebilir. Hastanın günlük yaşamını etkilemeyen ve şikâyet oluşturmayan anatomik bir varyasyon olarak takip edilebilir.

Tedavi kararı ise ağrının şiddeti, süresi, günlük yaşam üzerindeki etkisi ve uygulanan konservatif yöntemlere verilen yanıt gibi faktörlere göre belirlenir.

Aksesuar naviküler kemik nasıl tedavi edilir?

Şikâyetlerin hafif veya orta düzeyde olduğu hastalarda öncelikle cerrahi dışı yöntemler değerlendirilebilir.

Bunlar arasında:

• Aktivite düzenlemesi
• Ayağa binen yükün azaltılması
• Uygun ayakkabı seçimi
• Destekleyici tabanlıklar
• Fizik tedavi ve rehabilitasyon
• Kişiye özel egzersiz programları

yer alabilir.

Amaç yalnızca ağrıyı azaltmak değil, aynı zamanda ayağın mekanik yüklenmesini ve bölgedeki stres faktörlerini değerlendirmektir.

Ne zaman cerrahi tedavi düşünülür?

Peki konservatif tedaviye rağmen ağrı devam ederse ne yapılır?

Doç. Dr. Karademir, cerrahinin her hasta için ilk seçenek olmadığını vurguluyor. Uzun süre devam eden, günlük yaşamı veya sportif faaliyetleri belirgin şekilde etkileyen ve cerrahi dışı tedavilere yeterli yanıt vermeyen seçilmiş hastalarda cerrahi seçenekler gündeme gelebilir.

Cerrahi yaklaşım hastanın anatomik yapısına, şikâyetlerine ve eşlik eden problemlere göre değişebilir.

Burada önemli olan, yalnızca görüntülemede aksesuar kemiğin bulunması nedeniyle cerrahi karar verilmemesidir.

Spor yapan kişiler nelere dikkat etmeli?

Aksesuar naviküler kemiği bulunan ve spor yapan kişilerde ayağın aşırı yüklenmesine dikkat edilmesi gerekir.

Özellikle ağrı ortaya çıktığında aynı yoğunlukta spora devam etmek, bölgedeki irritasyonu artırabilir. Aktivite seviyesinin geçici olarak düzenlenmesi ve şikâyetlerin nedeninin belirlenmesi daha uygun bir yaklaşım olabilir.

Doç. Dr. Gökhan Karademir bu konuda şu değerlendirmeyi yapıyor:

“Spor yapan bir kişide ayak iç kısmındaki ağrı yalnızca yorgunluk olarak düşünülmemeli. Özellikle tekrarlayan ağrı varsa bunun altında yatan mekanik veya anatomik neden araştırılmalıdır.”

Aksesuar naviküler kemik ile düztabanlık arasında ilişki var mı?

Aksesuar naviküler kemik ile ayak arkının yapısı arasında ilişki bulunabilir. Özellikle tibialis posterior tendonunun fonksiyonu ve ayak arkının desteklenmesi açısından bu bölgenin değerlendirilmesi önemlidir.

Ancak aksesuar naviküler kemiği bulunan herkesin düztaban olduğu veya ileride mutlaka düztabanlık gelişeceği söylenemez.

Bu nedenle hastanın ayağının genel yapısının bireysel olarak değerlendirilmesi gerekir.

Hastalar doktora ne zaman başvurmalı?

Ayak iç kısmında birkaç gün içinde geçmeyen veya tekrarlayan ağrı varsa değerlendirme yapılması uygun olabilir.

Özellikle:

• Ayakkabı giymekte zorlanma
• Belirgin kemik çıkıntısı
• Aktiviteyle artan ağrı
• Ayak iç kısmında şişlik veya hassasiyet
• Spor sırasında tekrarlayan ağrı
• Günlük yaşamı etkileyen şikâyetler

varsa ortopedik değerlendirme düşünülebilir.

Son olarak aksesuar naviküler kemik hakkında ne bilinmeli?

Aksesuar naviküler kemik, birçok kişide herhangi bir şikâyete neden olmadan bulunabilen anatomik bir farklılıktır. Ancak bazı kişilerde ayak iç kısmında ağrı, hassasiyet ve aktiviteyle artan rahatsızlıklara yol açabilir.

Önemli olan, görüntülemede bu kemiğin görülmesinden ziyade hastanın şikâyetleriyle gerçekten ilişkili olup olmadığının belirlenmesidir.

Doç. Dr. Gökhan Karademir, konuya ilişkin değerlendirmesini şöyle tamamlıyor:

“Aksesuar naviküler kemik görüldüğünde öncelikle hastanın şikâyetlerini ve ayak fonksiyonlarını değerlendirmek gerekir. Her anatomik farklılık tedavi gerektirmez. Tedavinin gerekip gerekmediği, hastanın klinik durumuna göre belirlenmelidir.”

Aksesuar naviküler kemik hakkında daha ayrıntılı bilgi, belirtiler, tanı ve tedavi seçenekleri için Aksesuar Naviküler Kemik içeriği incelenebilir.